ثعلبه بن حاطب؛ از همراهان پیامبر تا آزمون ثروت
🔹 ثعلبه بن حاطب، از صحابه پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) و از شرکتکنندگان جنگ بدر بود. 🔹 اما علاقه شدید او به مال و ثروت، او را به یکی از عبرتهای تاریخی تبدیل کرد. 🔹 او، سه بار نزد پیامبر آمد و درخواست کرد که دعا کنند تا ثروت زیادی به دست آورد. 🔹 پیامبر، ابتدا او را نصیحت کردند که مال اندک، همراه با شکرگزاری، بهتر از ثروت فراوانی است که نتواند حق آن را ادا کند. 🔹 اما در نهایت، پس از سومین بار، پیامبر برایش دعا کردند.
🔹 پس از دعای پیامبر، ثعلبه گوسفندی خرید، و در مدتی کوتاه، تعداد گوسفندانش بسیار زیاد شد. 🔹 در ابتدا، برای نمازهای روزانه به مدینه میآمد، اما با افزایش تعداد گوسفندان، فاصلهاش از مدینه بیشتر شد، تا اینکه حتی نماز جمعه را نیز ترک کرد. 🔹 در نهایت، به جای حضور در مسجد، کنار راه میایستاد تا خبرهای پیامبر را از رهگذران بشنود.
🔹 پس از نزول آیه زکات، پیامبر مأمورانی را برای جمعآوری زکات نزد ثعلبه فرستادند. 🔹 اما ثعلبه، زکات را “مانند جزیه” دانست، و از پرداخت آن سرباز زد.
🔹 پس از این اتفاق، آیهای در مذمت او نازل شد: 📖 “وَمِنْهُمْ مَنْ عَاهَدَ اللَّهَ لَئِنْ آَتَانَا مِنْ فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ…” (توبه، ۷۵)
🔹 پس از آگاهی از نزول آیه، ثعلبه نزد پیامبر رفت و با گریه درخواست کرد که زکاتش را بپذیرند. 🔹 اما پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمودند: “خدا مرا از پذیرفتن آن منع کرد.” 🔹 او، تا پایان عمر پیامبر، تلاش کرد، اما پیامبر هرگز از او نپذیرفتند. 🔹 پس از وفات پیامبر، نزد ابوبکر، عمر، و عثمان رفت، اما هیچیک زکات او را نپذیرفتند، و او در زمان عثمان از دنیا رفت.
ثعلبه و مسجد ضرار
🔹 ثعلبه، علاوه بر نپرداختن زکات، در ساخت مسجد ضرار نیز نقش داشت. 🔹 ابو عامر راهب، که در جاهلیت فردی مقدسمآب بود، پس از شکست در جنگ احزاب، به همراه گروهی از منافقان، مسجدی در نزدیکی مسجد قبا ساختند. 🔹 دلیل ساخت این مسجد، تفرقه میان مسلمانان و ایجاد پایگاهی برای مخالفان پیامبر بود. 🔹 افرادی مانند ثعلبه، معتب بن قشیر، و نبتل بن حرث، در این پروژه شرکت داشتند.
🔹 پس از پایان ساخت، نزد پیامبر رفتند و گفتند: 📖 “ما این مسجد را برای کسانی ساختیم که نمیتوانند به مسجد شما بیایند. لطفاً در آن نماز بخوانید تا آن را افتتاح کنید.”
🔹 اما پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم)، که آماده سفر به تبوک بودند، گفتند که پس از بازگشت، خواهند آمد. 🔹 پس از بازگشت از تبوک، دوباره درخواست کردند، اما در این زمان، آیات قرآن نازل شد:
📖 “وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَكُفْرًا…” (توبه، ۱۰۷-۱۱۰)
🔹 در این آیات، خداوند بیان کرد که این مسجد، برای ضرر زدن به اسلام، تقویت کفر، و تفرقه میان مسلمانان ساخته شده است. 🔹 پس از نزول آیات، پیامبر، دو نفر از مسلمانان را مأمور کردند که مسجد را خراب کنند. 🔹 آنها مسجد را به آتش کشیدند، و پیامبر دستور دادند که محل آن، به جای عبادت، محل زباله و کثافات شود.