عبد الله بن عامر قرشی
عبدالله وفتوحات
عبد الله و جنگ جمل
در سال چهارم هجرت در مکه از مادر متولد گردید
عبدالله بن عامر او پسردائی عثمان و پسر عمه پیغمبر اکرم امی باشد زیرا مادرش ام حکیم دختر حضرت عبدالمطلب
قرشی
بوده است ، عبدالله یکی از سرداران بزرگ اسلام و اسخیای عرب ومرد خوش اقبالی بود، مخصوصاً از نظر کشاورزی در اثر دعای پیغمبر که در باره. اش فرمود : اوسیراب شده است هر زمینی را دست می زد و حفاری می کرد به آب می رسید، از همین رو دارای ثروت بی پایان گردید بخصوص از وقتی که در زمان عثمان به حکومت و استانداری بصره منصوب گردید بر ثروتش افزود و در مقابل بذل و بخشش بی حساب داشت ، میگویند در سن سیزده سالگی دارای فرزند گردید و در بیست و پنجسالگی به استانداری بصره منصوب شد ، و آنهمه فتوحات بدست با کفایت او انجام گردید ، او دارای شاهکارهای بزرگ و ابتکارات عجیبی بود ، از جمله در بصره خانه هائی را خریده و کوبید و بازار بزرگی ساخت و در صحرای عرفات حوضهائی ساخت و آنها را از آب پر کرد تا حجاج استفاده کنند و او یکی از مسبین بزرگ جنگ
جمل بوده در سال ۵۷ یا ۵۸ در زمان حکومت معاویه از دنیا رفت(۱)
(۱) طبقات و
عبدالله وفتوحات
عبد الله و فتوحات
-199-
چنانکه یادآور شدم کمتر کسی در صدر اسلام به
اندازه عبدالله بن عامر موفق به این مقدار فتح و پیروزی گردید ، اکثر کشور وسیع آن روز ایران به وسیله عبدالله در تصرف اسلام در آمد در سال هیجده یا نوزدهم هجری عبدالله از طرف پسر عمه اش عثمان به حکومت بصره منصوب گردید ، او عبدالرحمن بن سمره پسر عموی پدرش را مأمور ساخت تامستان را فتح کرد ، سپس او را به ارض داور فرستاد و آنجا را نیز گشود و عبدالله خود شهرهائی از اصطخر و فارس که قبلا گشوده شده بود و سپس تمرد کرده بودند فتح کرد .
پس از همه این فتوحات علاقمند شد به خراسان لشکر کشی کند ولی به او گفتند : یزدجرد پسر شهریار در خراسان است و سرهنگان و شجاعانی اطرافش را دارند و علاوه خزائن مدائن را به خراسان حمل کرده اند و با تمام قوا از آن پشتیبانی میکنند و تسلط بر آن سرزمین با چنین موقعیت کار
آسانی نیست
عبدالله مردد گردیده بوسیله ،نامه با خلیفه در میان گذاشت ، عثمان هم جواب موافق داد ، عبدالله شهر بصره و محل استانداری را به ابوالاسود دئلی و راشد جدیدی سپردا بو الاسود متصدی امور دینی گردید و راشد امور اجتماعی را به عهده گرفت ، و خود با عزمی راسخ و تصمیمی قوی آهنگ خراسان نمود ، از راه اصطخر به کرمان رفت تا به طبس رسید آنجارا گشود و به طرف مروحرکت کرد دو نفر از سرداران خود به نام حاتم بن نعمان با هلی و نافع بن خالد را فرستاد تا مرورا نیز گشودند ، تصادفاً قبل از ورود ایشان یزدجر دوسیله آسیابانی کشته شده بود از آنجا یزید جرشی را به جوین و اطراف آن وعبدالله بن حازم
-۱۷۰-
عبدالله و جنگ جمل
را به سرخس و نواحی آن فرستاد تا آن شهرها را بتصرف در آوردند ، وعبدالله بن عامر هم أبر شهر وطوس و نيشابور وا بیورد و بلخ را تا هرات گشود، از آنجا به جابر بن سمره نوشت در کشور گشائی خود پیش روی کند او هم تازابلستان و کابل پیش رفت و غنائم فراوانی چنگ آورد و برای این
عامر فرستاد .
عبدالله بن عامر احنف بن قیس را در خراسان حکومت داد و خود به عزم زیارت خانه کعبه و حج بیت الله حرکت کرد ، هنگامی که وارد مدینه شد ، خلیفه عثمان او را فرمان داد تا به قریش و بستگانش صله رحم کند ، عبدالله به تمام قریش بذل و بخشش فراونی کرد به اندازه ای پول و لباس میان مردم تقسیم کرد که هر جا صحبت از بذل و بخشش او بود (۱)
عبد الله وجنك
و جمل
پس از انجام حج دوباره به بصره مقر حکومت خود بازگشت هنگامیکه شنید مردم مصر وکوفه
وسایر شهرها عثمان را محاصره کرده اند و عبدالله
لشگری ترتیب داد و تحت ریاست مجاشع بن مسعود به مدینه فرستادولی هنگامی که نزديك كشور حجاز رسیدند خبر رسید عثمان کشته شده است از آنجا به بصره برگشتند.
وقتيكه عبدالله بن عامر از کشته شدن عثمان خبر شد عبدالله بن عامر حضر می را در بصره به جای خود گذاشت و با تمام اموالی که در بیت المال بود به جانب مکه حرکت کرد ، در آنجا با طلحه وزبير وعايشه برخورد کرد که عازم شامند عبدالله پیشنهاد کرد بصره بیائید زیرا در آنجا کارهائی انجام داده ام و مردم از من شنوائی کامل دارندو مرکز اجتماع ثروت ورجال جنگی
(۱) طبقات ۳۱/۵
عبدالله و جنگ جمل
-\V\_
می باشد در نتیجه عازم بصره شدند و جنگ جمل را پیش آوردند . پس از آنکه ز بیر دست از جنگ کشید ولشگر عایشه شکست خورد عبدالله فعالیت زیادی نمود تاز بیر را از انصراف برگرداند ولی نتیجه نگرفت
لذا عبد الله هم به شام رفت و به معاویه ملحق شد ، عبدالله در شام زندگی میکرد تا وقتیکه امام حسن امانه با معاویه صلح کرد و کشور اسلامی در تصرف معاویه در آمد بسر بن ارطاة را حکومت بصره داد عبدالله گفت : در بصره اموالی نزد اشخاص دارم که اگر حکومت بصره را به من ندهی آن اموالم از بین خواهد رفت از این رو معاویه بسر را معزول و او را به حکومت
بصره منصوب گردانید (۱) .
(۱) طبقات ۳۲/۵