ابو امامه باهلی
ابو امامه و طرفداری از امیرالمؤمنین و کنارهگیری از جنگ
ابو امامه باهلی از مشاهیر صحابه و یاران حضرت رسول الله (ص) و از شرکتکنندگان در جنگ بدر بوده است. او از طایفه باهله بود و در حمص سکونت داشت. وی در همانجا در سال ۸۶ هجری قمری از دنیا رفت. گفته شده که او آخرین کسی است که از یاران پیامبر اسلام (ص) در شام از دنیا رفت. او از افرادی است که روایات بسیاری از رسول خدا (ص) نقل کرده است. معاویه جاسوسانی بر ابو امامه گمارده بود تا مبادا فرار کند و نزد امیرالمؤمنین (ع) برود.
سلیمان بن حبیب گفت: وارد مسجد حمص شدم و در کنار مکحول نشستم. مکحول گفت: اگر نزد ابو امامه، یار پیامبر اسلام (ص)، برویم، حقی از او ادا کرده و مطلبی از گفتههای حضرت رسول (ص) استفاده خواهیم کرد. همگی برخاسته نزد او رفتیم. سلام کردیم. جواب گفت و سپس فرمود: ورود شما بر من رحمتی است برای شما و حجتی است بر شما. پیغمبر بزرگوار از هیچ چیز بر این امت بیش از دروغ و تعصب نمیترسید. از دروغ و تعصب دوری کنید. به ما دستور داد تا مطالب را به شما ابلاغ کنیم و شما هم به دیگران برسانید.
ابو امامه و کنارهگیری از جنگ
ابو امامه بر معاویه وارد شد. معاویه مقدم او را گرامی داشت و از او احترام فراوانی کرد. سپس طعام طلبید. امامه غذا میخورد و معاویه با دست خود سر و صورت او را عطر و گلاب میزد. پس از صرف غذا دستور داد تا بدره زری تسلیم وی کردند. آنگاه گفت: ابو امامه! ترا به خدا، من بهترم یا علی ابن ابیطالب؟ ابو امامه گفت: اگر مرا قسم نداده بودی، هم دروغ نمیگفتم. به خدا قسم علی بهتر و بزرگوارتر از تو است زیرا قبل از تو اسلام آورد، به پیغمبر خدا (ص) از تو نزدیکتر است، و در راه اسلام با مشرکین بیش از تو جنگیده، و فضائلش در میان امت از همه بیشتر است. معاویه! میدانی علی کیست؟ او پسر عموی پیغمبر و شوهر دخترش سیدة النساء العالمین، و پدر حسن و حسین (ع) دو سید و آقای جوانان بهشت، و برادر زاده حمزه سیدالشهداء، و برادر جعفر طیار است. ترا کجا رسد تا با او برابری کنی؟ گمان کردی بواسطه این احترامات و بخشش ترا بر علی ترجیح میدهم؟ تا آنکه مؤمن آمدهام و کافر برگردم؟ سخت فریب خوردهای. برخاست و بیرون رفت و کیسه زر را بجای گذاشت. پولها را برداشته عقب سر برای او بردند. هرچه اصرار کردند، نپذیرفت و گفت: از معاویه دیناری قبول نمیکنم.
ابو امامه و ابو درداء بر معاویه وارد شدند و گفتند: با این مرد چرا میجنگی، با آنکه او قبل از تو اسلام آورده و قرابت و نزدیکیش به پیغمبر از تو بیشتر است؟ معاویه گفت: بخاطر خون عثمان با او جنگ میکنم زیرا کشندگان عثمان را پناه داده. اگر آنها را به ما تحویل دهد تا انتقام بگیریم، اول کسی که از اهل شام با او بیعت کند، من خواهم بود. ایشان نزد علی (ع) آمده و گفته معاویه را رساندند. حضرت فرمود: معاویه اینها را میخواهد به بیست هزار نفر جمعیت که غرق در اسلحه و بجز حلقههای چشمشان پیدا نبود اشاره کرد که میگفتند: ما از کشندگان عثمان هستیم. به معاویه بگو با ما نبرد دهد. ابو امامه و ابو درداء برگشته و در هیچیک از دو لشگر صفین شرکت نکردند.
نسبت باهلی به قبیله باهله
نسبت باهلی به قبیله باهله، نامی از قبیلههای قیس عیلان است. باهله نام زن مالک بن أعصر بن سعد بن قیس عیلان بوده است. سپس معن پسر مالک به رسم جاهلیت با زن پدر خود همبستر شده و این فامیل به این زن نسبت یافته از این جهت عرب از نسبت باهلی امتناع میورزند و عار دارند. شاعری میگوید:
وما ينفع الأصل من هاشم
إذا كانت النفس من باهلة
(اصل و ریشه از هاشم بودن در صورتی که به باهله انتسابی داشته باشد سود ندهد یعنی مادر از این طایفه باشد.)
دیگری گفته:
إذا قلت للكلب يا باهلی
عوى الكلب من شؤم هذا النسب
(اگر به سگی با هلی بگویی، سگ از شومی این نسبت زوزه میکشد.)
ابو امامه در سال ۸۱ یا ۸۶ هجری قمری در شام درگذشت.
